Formalności

Karta statystyczna do karty zgonu


Dokumentem, który jest nam potrzebny do zorganizowanie przewozu i pochówku zmarłego, jak również wystawienia aktu zgonu przez Urząd Stanu Cywilnego, jest tzw. karta zgonu (Karta statystyczna do karty zgonu), którą wypisuje lekarz. Według Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 sierpnia 1961 r. i Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001r, kartę zgonu wypisuje lekarz, który ostatni w okresie 30 dni przed dniem zgonu udzielał choremu świadczeń lekarskich, a więc lekarz rodzinny (POZ) w godzinach swojej pracy lub lekarz Wyjazdowej Pomocy Lekarskiej działającej jako POZ, pełniący za lekarza dyżur nocny, weekendowy lub świąteczny. Karta zgonu wystawiana jest w dwóch egzemplarzach – A i B. Do celów statystycznych służy egzemplarz A. Natomiast egzemplarz B jest nam potrzebny do zorganizowania przewozu zwłok do kostnicy miejskiej i późniejszego pochówku.

Śmierć w  domu...
Jeżeli osoba zmarła w domu, wówczas wzywamy odpowiedniego lekarza, o którym była mowa wyżej. Jednak gdy ten lekarz z różnych przyczyn nie jest w stanie wykonać oględzin zwłok w czasie do 12 godzin od śmierci – wzywamy pogotowie ratunkowe dzwoniąc pod nr 999( z telefonu stacjonarnego) lub 112 (z telefonu komórkowego). Lekarz, który stwierdzi zgon ma obowiązek wystawić takową kartę. /kartę zgonu/.

Przybyły na miejsce zgonu lekarz, dokonuje ustaleń przyczyn lub okoliczności zgonu oględzin ciała, zbiera wywiad od ewentualnych świadków (w celu ustalenia okoliczności/przyczyn śmierci), analizuje dokumentację chorobową  osoby zmarłej. Na tej podstawie uzupełnia kartę zgonu. Jeżeli nie zauważa uchwytnych badaniem przyczyn zgonu, wówczas wykonuje adnotację „przyczyna zgonu nieustalona”. Lekarz ma jednak prawo do odstąpienia od wystawienia tej karty, kiedy stwierdzi udział osób trzecich w spowodowaniu zgonu. Wzywa on wtedy policję, a sprawą zajmuje się prokurator. Dla celów wewnętrznych policji, lekarz wystawia odpowiednie zaświadczenie, natomiast kartę zgonu wypisuje lekarz powołany przez sąd lub prokuratora, który dokonał oględzin lub sekcji zwłok.

Śmierć w  szpitalu
Jeśli śmierć nastąpiła w szpitalu, wtedy kartę zgonu wypisuje lekarz, który w czasie hospitalizacji opiekował się pacjentem. Następnie rodzina jest zobowiązana do odebrania ciała z kostnicy szpitalnej.

Śmierć w tragicznych okolicznościach (wypadek, przestępstwo)

Gdy zgon nastąpił w wyniku wypadku, samobójstwa lub gdy podejrzewane jest morderstwo, wezwane Pogotowie zawiadamia Policję, ta zaś zawiadamia Prokuraturę na terenie której miał miejsce zgon.

Zmarły trafia do Zakładu Medycyny Sądowej na sekcję zwłok, aby ustalić przyczynę zgonu.

Podczas sekcji musimy udać się do Prokuratury która była obecna na miejscu zgonu, po zezwolenie na wydanie ciała zmarłego po przeprowadzonej sekcji zwłok (bez tego dokumentu Zakład Medycyny Sądowej nie wyda nikomu ciała zmarłego).

W tym przypadku kartę zgonu dostaniemy w Zakładzie Medycyny Sądowej, z którą udajemy się do Urzędu Stanu Cywilnego po akt zgonu (dalej to ma być ten sam urząd, na terenie którego doszło do zgonu np: wypadek miał miejsce na drodze nr 53 w gminie Pasym, to udajemy się po akty zgonu do Pasymia, a nie tam gdzie była wykonywana sekcja zwłok np. Olsztyn, lub miejsce zamieszkania, czy zameldowania zmarłego).


Następnie…
Jeżeli już dysponujemy wspomnianą kartą, zgłaszamy się do zakładu  pogrzebowego, który odbierze ciało zmarłego z miejsca zgonu i zajmie się jego toaletą, ubiorem i zorganizowaniem ceremonii pogrzebowej. Udając się do zakładu, musimy zabrać ze sobą następujące dokumenty:

  • karta zgonu / część B do celu pochówku/
  • akt zgonu
  • dowód osobisty osoby organizującej pochówek
  • zaświadczenie z zakładu pracy o odprowadzanych składkach  jeśli osoba zmarła pracowała
  • lub legitymację emeryta /rencisty

Następnie ustalamy gdzie i kiedy odbędą się uroczystości żałobne (ewentualnie kremacja) oraz wybieramy miejsce pochówku. Zakład organizuje zarówno pogrzeby świeckie jak i z pełnymi obrzędami religijnymi. Warto wiedzieć, że zakład pogrzebowy pomaga także dokonać wszelkich formalności, również zwrot zasiłku z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).również z KRUS i WBE , po złożeniu dokumentów z rodziną.

Sprowadzanie zwłok z obcego państwa

Niejednokrotnie w celu realizacji prawa pochowania zmarłego lub wykonania jego ostatniej woli co do miejsca pochówku, konieczne jest przemieszczenia jego zwłok na terenie państwa, czy też sprowadzenie ich zza granicy. Przewożenie zwłok jest dozwolone osobom uprawnionym do pochowania zmarłego, za pozwoleniem, w specjalnie do tego celu przeznaczonymi środkami przewozowymi.

Prawo do pochowania osoby zmarłej ma jej najbliższa pozostała rodzina, a mianowicie:

  • pozostały małżonek(ka),
  • krewni zstępni,
  • krewni wstępni,
  • krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa,
  • powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.

Prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym.

Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą.

Sprowadzenie zwłok albo szczątków ludzkich z obcego państwa wymaga pozwolenia, które wydaje starosta właściwy dla miejsca, w którym zwłoki albo szczątki ludzkie mają być pochowane, w porozumieniu z państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym. Starosta występuje do właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego z wnioskiem o wydanie, w drodze postanowienia, opinii dotyczącej ich sprowadzenia. Postanowienie państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje niezwłocznie.

Wydanie zezwoleń następuje na pisemny wniosek podmiotu uprawnionego do pochówku. Starosta wydaje stosowną decyzję administracyjną nie później niż w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku.

Wniosek taki nie podlega opłacie i powinien zawierać następujące dane:

  • nazwisko, imię lub imiona, adres zamieszkania wnioskodawcy,
  • nazwisko, imię lub imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej,
  • datę i miejsce zgonu,
  • miejsce, z którego zwłoki lub szczątki ludzkie zostaną przewiezione,
  • miejsce pochówku,
  • środek transportu, którym zostaną przewiezione zwłoki albo szczątki ludzkie,
  • czasem wymagana jest również informacja o tym kto ponosi koszt pochówku, np. rodzina, pracodawca (jako informacja dodatkowa),
  • oświadczenie podmiotu uprawnionego do pochowania zwłok albo szczątków ludzkich, czy zgon nastąpił na skutek choroby zakaźnej wymienionej w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W przypadku śmierci na skutek choroby zakaźnej, wymienionej w wykazie ustalanym przez ministra właściwego do spraw zdrowia, zezwolenie na przewóz zwłok nie może być udzielone przed upływem dwóch lat od dnia zgonu. Wyjątki od tej zasady może stosować minister właściwy do spraw zdrowia, który może te uprawnienia przekazać wojewódzkim inspektorom sanitarnym.

W przypadku, gdy z wnioskiem występuje podmiot inny niż uprawniony członek rodziny - winien on dodatkowo dołączyć do wniosku dokument upoważniający go do załatwiania w imieniu uprawnionego wszelkich spraw formalno-prawnych, związanych z transportem zwłok lub szczątków ludzkich z obcego państwa.

Na sprowadzenie zwłok i szczątków, bądź popiołów powstałych w wyniku spopielenia zwłok (które przewozi się w urnie) z obcego państwa należy również uzyskać zezwolenie starosty właściwego dla miejsca, w którym zwłoki i szczątki mają być pochowane, działającego w porozumieniu z właściwym inspektorem sanitarnym. Przewóz spopielonych zwłok ludzkich może odbywać się dowolnym środkiem transportu, w sposób zapewniający poszanowanie dla tych zwłok.

Podstawa prawna:

  • Kodeks postępowania administracyjnego
  • Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23.02.2005 r. w sprawie wydawania zezwoleń na przewóz zwłok i szczątków ludzkich

Zasiłek pogrzebowy

Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu. Od 1 marca 2011 r. zasiłek pogrzebowy  wysokości 4.000 zł.

Zasiłek pogrzebowy stanowi rekompensatę dla osoby, która pokryła koszty po śmierci zmarłego. Zasiłek pogrzebowy może także otrzymać pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli w.w. osoby pokryły koszty pogrzebu.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:

  1. Ubezpieczonego;
  2. Osoby pobierającej emeryturę lub rentę;
  3. Osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;
  4. Osoby pobierającej zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia,
  5. Członka rodziny osoby wymienionej w pkt. 1-2.

Członkami rodziny, o których mowa w pkt. 5, są:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
  • przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,
  • wnuki i rodzeństwo,
  • małżonek (wdowa i wdowiec),
  • rodzice, w tym ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające.

Wypłata zasiłku pogrzebowego powinna nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w terminie 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania prawa do zasiłku. W razie odmowy prawa do zasiłku pogrzebowego, uprawnionemu przysługuje odwołanie do Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.)